|
|
geschiedenis
De moeilijke beginjaren
Al ver voor 1931 ging de heer K.G. Winkel, leraar aan de Ambachtschool te Heerenveen regelmatig zwemmen met een aantal jongens in zwembad Nannewijd in Oudehaske.
In dat bad werden toen al wedstrijden gehouden, in Heerenveen was wel een zwembad, maar dat was niet geschikt voor wedstrijden en bovendien was het niet schoon; het had het niet voor niets de bijnaam "De inktpot". De contouren van dit zwembadje kun je nog altijd aantreffen bij de huidige Badweg in Heerenveen-Centrum.
In 1931 werd ter hoogte van het huidige restaurant De Koningshof een nieuwe, en voor die tijd modern zwembad geopend. Van dit zwembad is niets meer te zien, de A32 heeft alle sporen van dit natuurbad weggevaagd. De opening van dit bad was voor een viertal heren, waaronder de heer Winkel de directe aanleiding om op 4 juni 1931 de Heerenveense Zwem-en Poloclub op te richten. De oprichting vond plaats in het toenmalige paviljoen Dijksma, nu de Koningshof.
De eerste jaren van de vereniging waren moeilijk. Het ledental schommelde rond de 30 a 40 leden. Er was wel een poloteam, maar geen bal en de clubkas was steeds leeg.
De komst van Schuiveling en de oorlog
In 1938 wordt de heer Schuiveling badmeester in het nieuwe bad. Hij was de man die HZ&PC een belangrijke steun in de rug gaf. De vereniging bloeide op, maar dan onderbreekt de oorlog de opkomst van de vereniging. Maar ondanks de oorlog weet HZ&PC voor het eerst een Friese kampioen af te leveren: Tido Wiarda. Tijdens de Friese kampioenschappen in Dokkum zwemt Wiarda met 1.13.8 op de 100 meter vrijeslag naar een titel.
De bevrijding in 1945 wordt uitbundig gevierd. Zo ook door HZ&PC. In optocht rijdt een versierde wagen van HZ&PC mee met de slagzin: "De oorlog is voorbij, maar wij duiken onder". Ook wordt een polowedstrijd georganiseerd tegen de Canadeze bevrijders. Helaas vertellen de analen niet wie de wedstrijd heeft gewonnen.
Tido Wiarda stijgt tot grote hoogte als hij in 1946 het Friese record op de 100 meter vrijeslag op 1.11,0 brengt en de 400 meter vrijeslag in 6.15,00.
Na de oorlog begint de vereniging gestaag te groeien. In 1948 zijn er al 68 leden en 28 donateurs, maar de financiele toestand is en blijft slecht. Opnieuw kan er geen waterpolo worden gespeeld: er is geen geld voor caps in 1949.
Tijdens het 25 jarig bestaan van de vereniging worden de festiviteiten opgeluisterd door een optreden van een grote zwemshow van de kunstzwemgroep "The Bathing Beauties", twee jaar later bezoekt de kunstzwemvereniging ZAR Heerenveen. Deze keer niet om een feestje te vieren, maar om de clubkas te spekken, hetgeen aardig lukt met een extra inkomst van f. 200,00.
Waterpolo bereikt 2e klasse bond en dames mogen ook meespelen
In 1959 brengt HZ&PC voor het eerst een damesteam in de waterpolocompetitie; een jaar later worden de heren kampioen van Friesland. Een magische grens wordt doorbroken door Dirk Nauta. In 1961 zwemt hij als eerste HZ&PC onder de 30 seconden op de 50 meter vrijeslag. Met het waterpolo gaat het uitstekend in de eerst helft van de 60-er jaren. Onder leiding van ex international Max van Gelder wordt de herenploeg ongeslagen kampioen van Friesland en in 1963 stoten de heren door naar de 3e klasse bond en een jaar later naar de 2e klasse bond. Het herenteam wint bovendien de trofee voor de modernste spelopvatting tijdens de Utrechtse Waterpolodagen.
De eerste Nederlandse kampioen zwemmen voor HZ&PC
In 1965 wordt Coby Buter de eerste Nederlandse kampioen van HZ&PC. Er zouden nog velen volgen…..Zij doet dat op de 100 meter rugslag en wordt uitbundig gehuldigd tijdens een instuif in de Schouwburg waar ze vele cadeaus krijgt aangeboden.
Een nieuw zwembad met verlichting!
Na 36 jaar trouwe dienst wordt het oude zwembad "Oranjewoud" ingeruild voor een modern 8-baans bad, met springplanken (3 en 1 meter) en een vaste bodem. Bovendien is het bad voorzien van verwarmd water. Een enorme vooruitgang voor de vereniging. Het bad is in de negentiger jaren gesloopt en lag op de plaats waar nu woonpark Ten Woude is gesitueerd. Omdat de zwem-en waterpolocompetities voor een deel 's winters worden afgewerkt wordt de behoefte aan een overdekt bad steeds groter. De waterpoloërs trainen in `het overdekte` in Leeuwarden iedere zaterdag. En helaas, ze degraderen naar de 3e klasse bond. Al in 1968 worden plannen gemaakt voor verlichting in het openluchtbad. Via acties, een lening en veel zelfwerkzaamheid wordt in 1969 het zwembad voorzien van verlichting, zodat ook ´s avonds kan worden getraind. De vereniging groeit in deze periode stormachtig. Van zo´n 100 leden in 1966 naar 250 in 1969 en vervolgens 400 leden in 1970.
De vereniging wordt uitgebreid met de afdeling "zwemmen voor ouderen"", later omgedoopt tot trimzwemmen.
Een overdekt zwembad en successen op de NK
Ook sportief maakt met name het wedstrijdzwemmen dankzij de komst van Herman en Ria Lammerts een enorme progressie. Maar liefst 5 HZPC worden Fries kampioen. Zes personen gaan naar de NK.
Het veertigjarig bestaan van de club wordt uitvoerig gevierd. Inmiddels beschikt Heerenveen over een overdekt instructiebad (De Telle). Er wordt een sprookje opgevoerd in het water, een komische waterpolowedstrijd met Neptunus als scheidsrechter, er wordt een drukbezochte reünie georganiseerd en een prachtige feestavond.
Revalidatiezwemmen en de eerste zwemvierdaagse
In 1972 wordt onder leiding van Max van Gelder gestart met het revalidatiewemmen. Jetze Sipma wordt onze tweede Nationale kampioen en er gaan maar liefst 14 HZ&PC-ers naar de NK. Het vertrek van Herman en Ria Lammerts is de oorzaak van een groot ledenverlies. De vereniging zakt terug naar zo'n 250 leden.
In 1976 organiseert HZ&PC voor het eerst de zwemvierdaagse (in het openluchtbad).
De vierdaagse trekt direct al 900 deelnemers, een jaar later overigens 1200.
Er worden plannen gemaakt voor een nieuwe overdekt zwembad. Het zou nog vier jaar duren eer het zwembad er staat; het huidige wedstrijdbad van de Telle.
De "Oranjwoudcup" wordt voor het eerst verzwommen in 1977. Ook toen al werd deze wedstrijd grotendeels gesponsord, net als nu. De wedstrijd heet nu de Tricat cup.
Weer een nieuwe zwembad en een nieuwjaarswaterpolotoernooi
Op 12 september 1981 wordt het nieuwe bad geopend, en vanaf die datum worden de waterpolowedstrijden na een pauze van zo'n 10 jaar weer in Heerenveen gespeeld. Een enorme vooruitgang voor het waterpolo. Een waterpolotoernooi wordt georganiseerd op de eerste zaterdag in januari. Het bleek een jaarlijks terugkerend gebeuren te worden: het nieuwjaarswaterpolotoernooi was geboren! Toch blijft het waterpolo achter in zijn ontwikkeling. Wel wordt aan het einde van de vorige eeuw bij het herenwaterpolo de tweede klasse bond bereikt, een prestatie die ruim 30 jaar geleden ook werd gehaald, maar de jeugd ontbreekt bij het waterpolo. Op dit moment echter ondergaat het waterpolo een groeistuip; het waterpolo zit zowel sportief als organisatorisch behoorlijk in de lift.
De definitieve doorbraak naar de landelijke zwemtop
Op zwemgebied vindt de doorbraak naar de landelijke top plaats midden tachtiger jaren. Vanaf die periode ontbreekt HZ&PC nimmer meer op een Nederlands kampioenschap. Met name Casper Tichelaar en Richard Koehoorn zijn vanaf die periode tot midden negentiger jaren de toppers, en zij zuigen de prestaties van het hele wedstrijdzwemmen mee naar de top. De sterke lichting uit eigen kweek na het vertrek van Casper en Richard in combinatie met de komst van onder andere Inge Dekker, Margriet Zwanenburg, Miriam van de Meulen van andere verenigingen trekken de prestaties van de vereniging dusdanig omhoog dat in 1994, en later in 1998 nog een keer promotie naar de B-competitie wordt afgedwongen en uiteindelijk in 2001 het hoogst mogelijke wordt bereikt: de A-competitie. Bovendien wordt de HZ&PC ploeg in 2001 uitgeroepen tot "de meest veelbelovende" wedstrijdzwemvereniging van Nederland. Opvallend in deze periode is daarnaast een Nederlands record en Nederlands kampioenschap van de jongens-junior. Nog nooit was een HZ&PC estafette ploeg Nederlands kampioen geworden met bovendien een Nederlands record. In de jaren van het einde van het oude en het begin van het nieuwe millenium volgden snel nog een aantal nationale estafette titels, zodat het totaal nu op vijf titels staat. Het beste persoonlijke resultaat is waarschijnlijk voor Inge Dekker geweest, met zilver bij de EJK en een vierde plek bij het EK in 2001. Niet meer uitkomende voor HZ&PC, maar in 2004 wel goed voor bronzen estafette tijdens de OS in Athene.
De derde zwemsporttak ontwikkeld zich bij HZ&PC: synchroonzwemmen
De vereniging ontwikkelde zich in de tussentijd ook zeer gunstig. Alhoewel de vereniging qua ledental vrijwel niet meer groeide ontstond in 1993 een nieuwe afdeling binnen de vereniging: kunstzwemmen, of zoals de later zal worden genoemd synchroonzwemmen. Sportief hoogtepunt was wel het kampioenschap van het noorden in het seizoen 1998/99. In 1994 organiseerde HZ&PC voor het eerst een kunstzwemgala, hetgeen enige honderden toeschouwers trok en een zeer groot succes bleek.
Een echt Nederlands kampioenschap in Heerenveen: masterszwemmen ontstaat
Alhoewel HZ&PC al jaren lang een zwemwedstrijd organiseerde voor oudere zwemmers werd het wedstrijdzwemmen voor ouderen pas echt serieus toen de vereniging in 1996 toetrad tot de organisatie van het Zuyderzee-Masterscircuit. Het masterszwemmen werd geboren en heeft in de laatste jaren ervoor gezorgd dat HZ&PC de toonaangevende vereniging in in ieder geval het noorden is geworden voor wat betreft het Masterszwemmen, hetgeen uiteindelijk resulteerde in de organisatie van de NK Masters in Heerenveen in 1998.
Vele HZ&PC-ers namen deel aan diverse wedstrijden, waaronder NK's, EK's. en zelfs WK's. Vele Nederlandse records staan op naam van HZ&PC, maar ook Europese en zelfs wereld records.
De laatsten overigens allen gezwommen door Max van Gelder, welke op zijn 80ste nog steeds actief is bij het wedstrijdzwemmen.
Zwemmen voor buitenlandse vrouwen
Tot slot werd in 1999 begonnen met het zwemmen voor buitenlandse vrouwen, een doelgroep voor vrouwen welke apart willen zwemmen. De groep is zeer succesvol en is inmiddels gegroeid tot zo'n 40 leden.
HZ&PC is in de afgelopen ruim 70 jaar uitgegroeid tot een grote, en brede vereniging. De geschiedenis van de vereniging is er een van vele ups en downs en heeft door de jaren heen een belangrijk stempel gedrukt op de zwemgeschiedenis van Heerenveen in het bijzonder en Friesland in het algemeen.
|
|
